16 grudnia 2015 Zuzanna Jakowicka
Kategorie: Strefa rodzica

Szkodliwe treści

Treści, które szkodzą.

Szkodliwe treści to materiały, które mogą wywoływać negatywne emocje lub promują niebezpieczne zachowania. Są to np. wulgaryzmy, wypowiedzi przepełnione nienawiścią wobec grup, czy jednostek np. mniejszości narodowych, pornografia. Mogą to być również teksty, zdjęcia, filmy wywołujące negatywne emocje poprzez prezentację drastycznych scen przemocy, deformacje ciała. Także materiały zachęcające do zachowań uzależniających, autodestrukcyjnych lub wprowadzające w błąd pod pozorem dobrej rady opartej o wiedzę naukową np. medyczną.

Zetknięcie się z tego typu zawartością stron internetowych obarczone jest mniejszym ryzykiem w przypadku dorosłych osób o ukształtowanej osobowości. Ludzie, których wychowanie odbywało się jeszcze przed pojawieniem się sieci internetowej, mają dystans do materiałów jakie są w niej zamieszczane.

Inaczej to wygląda w przypadku dzieci. Często nie potrafią zachować odpowiedniego dystansu, poddawać znalezione materiały krytycznej analizie, radzić sobie z nieprzyjemnymi emocjami. Zderzenie tego co rodzice, nauczyciele w realnym świecie przedstawiają jako normę z tym, co publikują anonimowi internauci na portalach społecznościowych, blogach i forach, uderza w ich poczucie bezpieczeństwa.

Pornografia

Przez materiały pornograficzne rozumie się rysunki, obrazy, rzeźby, zdjęcia, filmy fabularne lub animowane, które prezentują wizerunek osób lub przedmiotów o cechach seksualnych. Ich zamiarem jest wywołanie pobudzenia seksualnego u odbiorców.

Częste oglądanie materiałów wywołujących pobudzenie seksualne ma psychologiczne negatywne konsekwencje nawet u osób dorosłych. Skutki są podobne do skutków uzależnienia. Spada zdolności do zaspokajania swoich potrzeb seksualnych w inny sposób, z prawdziwym partnerką lub partnerką.

U dzieci, u których seksualność dopiero się kształtuje, może dojść do utrwalenia nieprawidłowego obrazu relacji pomiędzy płciami. Treści pornograficzne prezentują przedmiotowe traktowanie kobiet, przemoc, postawy egoistyczne. Prezentowane akty seksualne są ukierunkowane tylko na rozładowanie napięcia seksualnego i pozbawione kontekstu bliskości pomiędzy ludźmi. Z tego powodu, prezentowanie pornografii dzieciom i nastolatkom jest nie tylko niezalecane, ale i zakazane przez prawo.

Szczególnym przypadkiem pornografii jest pornografia dziecięca. Zalicza się do niej:

– materiały ukazujące dziecko, czyli osobę przed 18 rokiem życia, uczestniczące w rzeczywistych lub symulowanych zachowaniach o charakterze seksualnym;

– przedstawienia organów płciowych dziecka w celach głównie seksualnych;

– materiały ukazujące osobę wyglądającą na dziecko uczestniczącą w rzeczywistych lub symulowanych zachowaniach o wyraźnie seksualnym charakterze;

– realistyczne obrazy dziecka uczestniczącego w zachowaniach o wyraźnie seksualnym charakterze lub realistyczne obrazy organów płciowych.

Warto pamiętać również o tym, że od jakiegoś czasu popularny jest sexting. Polega na  wysyłaniu swoich erotycznych zdjęć i filmów przez nastolatki. Zdarza się, że takie filmy lub zdjęcia są dalej rozpowszechniane i krążą w sieci jako materiały pornograficzne.

Najczęściej jednak, treści pornograficzne z udziałem dzieci i nastolatków są dokumentem autentycznego wykorzystania seksualnego.

Niestety zdarza się, że zachęcanie do oglądania pornografii dziecięcej jest jednym ze sposobów na uwiedzenia dziecka przez pedofila ponieważ pomaga oswoić je z seksualnością.

Nielegalne jest nie tylko utrwalanie i rozpowszechnianie tego typu treści, ale i samo ich posiadanie. Dlatego takie materiały należy bezzwłocznie zgłaszać policji, administratorom stron lub organizacjom zajmującym się problematykom.

Zetknięcie się z treściami pornograficznymi w internecie jest możliwe nawet bez woli odbiorcy. Strony niezwiązane z seksualnością, gry, blogi, fora, zawierają często reklamy przekierowujące na strony ze zdjęciami albo filmami. Przez pocztę mailową rozsyłane są linki. Trafienie na nie jest możliwe także w wyniku błędnego wpisania adresu w przeglądarkę internetową. Jeżeli rodzice i nauczyciele w odpowiednim czasie nie zadbają o edukację seksualną dojrzewających dzieci, zwykle zaspokajają swoją ciekawość poszukując informacji poprzez wyszukiwarki internetowe. Te z kolei, w pierwszej kolejności, pokazują linki odnoszące do stron z materiałami pornograficznymi a nie edukacyjnymi. Badania pokazują, że większość dzieci styka się z tymi treściami przed ukończeniem 12 roku życia.

Obecnie Polskie prawo nie chroni nieletnich w wystarczający sposób. Jedynym wymogiem związanym z udostępnieniem treści jest umieszczenie informacji i prośby o potwierdzenie ukończenia 18 lat poprzez zaznaczenie na ekranie odpowiedniej opcji. W niektórych krajach, osoby chcące mieć dostęp do treści pornograficznych muszą zgłosić się do dostawcy usług internetowych z dokumentem potwierdzającym pełnoletniość.

Treści obrazujące przemoc wobec zwierząt i ludzi, deformacje ciała, katastrofy lub  wypadki.

W badaniach psychologicznych wykazano, że kontakt z przemocą i agresją w mediach może mieć długotrwałe konsekwencje dla psychiki młodych ludzi. Z jednej strony oglądanie przemocy wzmaga chęć wyrażenia własnej agresji a z drugiej uniewrażliwia na cierpienie odczuwane przez ofiarę.

W krótkim okresie dziecko odczuwa coraz więcej irytacji, złości. Z czasem może zacząć wdawać się w bójki lub krzywdzić innych.

Oglądanie katastrof i wypadków może powodować doznanie szoku emocjonalnego i pojawienie się nieuzasadnionych leków, fobii, objawów zespołu stresu pourazowego.

Treści nawołujące do samookaleczeń, samobójstw, wspierające szkodzenie własnemu zdrowiu i życiu.

Okres adolescencji związany jest z przemianami ciała i kształtowaniem osobowości. Towarzyszy mu ciekawość i niepewność. Nastolatki szukają wsparcia w grupie rówieśniczej a internet jest przestrzenią ułatwiającą kontakty pomiędzy osobami o podobnych zainteresowaniach i problemach. W sytuacji pozornej anonimowości, jaką zapewnia sieć, ludzie chętniej się zwierzają i oferują sobie wsparcie. Nastolatki pozbawione kontroli rodziców, poszukują  rozwiązania swoich problemów niekoniecznie w zgodzie z obowiązującą wiedzą, czy normami.

Silne emocje charakterystyczne dla okresu dorastania znajdują w internecie grunt na którym wyrastają strony zachęcające do samookaleczeń, czy odebrania sobie życia.

Dla niektórych dzieci rozmowy na ten temat mają charakter rozrywkowy, ponieważ dają poczucie przekroczenia tabu.

Mogą też stanowić sposób wyróżnienia się na tle grupy. Poparcie dla okaleczeń nastolatki znajdują np. wśród niektórych członków subkultury emo. Akcentuje ona wrażliwość, bogate życie wewnętrzne a przy tym bezradną postawę wobec życia i świata.

Zachowania autodestrukcyjne lub rozmowy o nich dają młodym ludziom poczucie kontroli nad sobą, swoją sytuacją życiową i emocjami. Samookaleczenia pomagają poradzić sobie z gniewem, lękiem, stresem. Z czasem nabierają charakteru uzależnienia a kontrola nad takim sposobem rozładowania emocji staje się coraz słabsza.

W internecie działają także grupy promujące niezdrowe zachowania żywieniowe, jako sposób na osiągnięcie doskonałości w wyglądzie fizycznym i osobowości. Noszą nazwę ProAna ( od poparcia anoreksji ) i ProMia ( pro bulimia ).

Społeczności skupione wokół tych stron wspierają się wzajemnie w odchudzaniu. Kibicują, motywują, wyszukują sposoby na walkę z uczuciem głodu oraz zwracanie jedzenia, nie zważając na medyczne konsekwencje tych zachowań.  Zaprzeczają swojemu zaburzonemu podejściu do kwestii cielesności.

Młodzi ludzie, którzy mają problem z postrzeganiem własnego ciała i samoakceptacją mogą być szczegól­nie wrażliwi na sugestie dotyczące sposobu żywienia oraz diet wspomagających utrzymanie szczupłej sylwetki.

Na popularność stron ma wpływ poczucie wspólnoty, możliwość znalezienia akceptacji, podziwu, uwagi i zrozumienia w grupie.

Ucieczka od problemów, poszukiwanie szczerych relacji interpersonalnych i chęć doścignięcia idealnego kulturowego wzorca pięknego ciała to główne motywy uczestnictwa.

Wśród treści o charakterze autodestrukcyjnym, można wymienić też namawianie do odurzania się nie tylko przy pomocy tradycyjnych narkotyków, ale i substancji przyrządzonych z powszechnie dostępnych farmaceutyków, czy środków chemicznych.

Treści wulgarne, nawołujące do nienawiści, wrogości wobec grup społecznych i jednostek.

Anonimowość w internecie sprzyja zmianie kultury dyskutowania, brutalizacji języka oraz chwytów retorycznych używanych w polemikach. Problemami są tzw. język nienawiści polegający na znieważaniu, pomawianiu grup i jednostek oraz mowa nienawiści, która wprost zachęca do wyrządzenia krzywdy.

Najczęściej obelgi i zarzuty mają podłoże w ksenofobii ( niechęci wobec innych grup etnicznych ), rasizmie ( niechęci wobec ludzi odmiennej rasy ), szowinizmie ( niechęci wobec innych narodowości ), seksizmie ( uprzedzeniach związanych z płcią ), ageiźmie ( uprzedzeniach związanych z wiekiem ), homofobii ( niechęci do osób homoseksualnych ), antysemityzmie (  niechęci wobec osób osób wyznania żydowskiego ), islamofobii ( niechęci wobec muzułmanów ).

Język nienawiści jest często związany z mową nienawiści. To otwarte wzywanie do działania zmierzającego do wyrządzenia krzywdy osobom o odmiennych poglądach lub należącym do mniejszości.

Takie wypowiedzi są karalne. W Polskim prawie znajduje się zakaz znieważania lub nawolywania do nienawiści na tle narodowościowym, etnicznym, rasowym, wyznaniowym oraz zakaz gróźb karalnych, zniesławiania i znieważania z jakiegokolwiek powodu.

Jak chronić dziecko przed szkodliwymi treściami? 

  • Nie pozostawiaj dostępu do internetu bez nadzoru. Zainstaluj program filtrujący. Przeglądarka Firefox oferuje dodatki takie jak: procon latte, foxfilter, webfilter, metacert, które można pobrać nieodpłatnie i zainstalować przy pomocy prostej instrukcji.

Wyszukiwarka Google oferuje mechanizm filtrujący o nazwie SafeSearch.  Należy wejść w „ustawienia”, a następnie wybrać pozycję „ustawienia wyszukiwania”. Potem zaznaczyć kratkę SafeSearch co pozwoli na to, żeby materiały pornograficzne nie pojawiały się w wynikach wyszukiwania.
Ochronę rodzicielską oferują też programy bazujące na filtrowaniu słów kluczowych, które wskazują na to, że strona ma charakter nieodpowiedni dla dzieci. Są to np., Cenzor, Benjamin, Anti-Porn, czy Opiekun Dziecka w Internecie.

Swoje narzędzia oferują dostawcy usług telekomunikacyjnych, którzy mają w ofercie karty do smartfonów uniemożlwiające dostęp do pornografii z poziomu telefonu.

  • Zadbaj o edukację seksualną, żeby dziecko nie zaspokajało swojej ciekawości wyłącznie na stronach z pornografią.
  • Zwracaj uwagę na sygnały świadczące o zainteresowaniu zrachowaniami o charakterze autodestrukcyjnym. Kiedy zorientujesz się, że dziecko się okalecza nie reaguj paniką, nie obwiniaj siebie i nie miej pretensji do dziecka. Negatywna reakcja otoczenia często prowadzi do utrwalenia zachowań, bo u ich podłoża leży nieprawidłowe podejście do odczuwania i wyrażania emocji. Lepiej jest rozmawiać o problemach i wspólnie poszukać innych sposobów rozładowania stresu lub napięcia.
  • Rozmawiaj z dzieckiem tak, żeby miało do ciebie zaufanie i nie obawiało się zwierzyć, gdy materiały zobaczone w internecie wzbudzą w nim silne emocje.

Stosuj proste zasady otwartej komunikacji. Słuchaj bez wychodzenia z założenia, że wiesz co ktoś ma do powiedzenia lub co czuje. Nie oceniaj i nie proponuj od razu konkretnego działania.

  • Tłumacz, że nie wszystko co napisane w internecie jest prawdą a wiele zamieszczonych tam porad może być szkodliwa.
  • Skonsultuj się z psychologiem w sytuacji pojawienia się lęków, zmian nastroju, podejrzenia uzależnienia od okaleczeń lub pornografii, podejrzenia, że dziecko było ofiarą wykorzystania seksualnego. Profesjonalne wsparcie można uzyskać również w organizacjach samorządowych.
  • Mów dziecku o zasadach prowadzenia konstruktywnych dyskusji i dawaj dobry przykład uważnego słuchania oraz używania merytorycznych argumentów zamiast inwektyw.
  • Zmniejszaj nieufność wobec odmienności i mniejszości ucząc, że każdy człowiek w trakcie swojego życia, w jakiejś sprawie, znajduje się w mniejszości oraz, że każdy zasługuje na szacunek.
  • Jeśli natkniesz się w internecie na podejrzane treści przedstawiające osoby małoletnie zgłoś je administratorom strony lub policji.